Z prac Rady Nadzorczej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Opublikowane według Henryk Sikora · 25 Luty 2025
Rada Nadzorcza PLK spotkała się na comiesięcznym posiedzeniu, które odbyło się w siedzibie Spółki PKP Polskie Linie Kolejowe.
Obrady rozpoczęły sprawy proceduralne, przyjęcie porządku obrad oraz protokołu z poprzedniego posiedzenia Rady (28 stycznia 2025 r.).
Sytuacja finansowa
Rada zapoznała się z bieżącą sytuacją finansową PLK, w okresie od stycznia do grudnia 2024 r. Jest ona stabilna a przychody z działalności operacyjnej były realizowane zgodnie z projektem planu. Prawdopodobnie wynik finansowy PLK za rok ubiegły będzie gorszy niż planowano, a jego ostateczna wielkość będzie znana po przyjęciu rocznego sprawozdania finansowego.
Ważnym elementem działalności operacyjnej są przychody od przewoźników kolejowych z udostępniania linii kolejowych. Są one niższe niż przewidywał plan (ok. 98% planu), co wynika z pracy eksploatacyjnej przewoźników towarowych i pasażerskich.
W przewozach pasażerskich roczne przychody były na poziomie niewiele przekraczającym 100%, z czego największy udział miały Koleje Mazowieckie ponad 102% planu, Intercity ok. 102%, Polregio blisko 100%, a pozostali przewoźnicy ok. 97%.
Po ubiegłorocznej recesji w przewozach towarowych nastąpił spadek pracy eksploatacyjnej i przychodów od przewoźników towarowych, które wyniosły ok. 94% rocznego planu. Szczególnie widać to na przykładzie PKP Cargo w restrukturyzacji - ok. 83% planu (inni przewoźnicy ok. 101%).
Realizacja inwestycji
Rada Nadzorcza wykonując czynności nadzorcze przyjęła informację Zarządu, w sprawie realizacji inwestycji w 2024 r. Kluczową sprawą była kontynuacja realizacji wieloletniego planu inwestycyjnego (Krajowy Program Kolejowy) i realizacja zadań inwestycyjnych z uwolnionych środków finansowych z Krajowego Planu Odbudowy (KPO).
Spółka realizuje inwestycje finansowane z różnych źródeł i w ramach programów rządowych, takich jak: program utrzymaniowy, Kolej+ i program przystankowy. Łączna wartość inwestycji zrealizowanych przez PLK w ubiegłym roku przekroczy 10 mld zł.
Największym problemem z obszaru inwestycji jest już od kilku lat budowa systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych oraz napotykająca na coraz to większe problemy budowa tunelu średnicowego w Łodzi.
W trakcie omawiania bieżącego stanu prowadzonych inwestycji, Rada m.in. zaakceptowała (zmiana uchwały) wniosek Zarządu PLK w sprawie wydatkowania ok. 82 mln zł (netto) na remont toru na odcinku Stary Sącz-Granica Państwa (lk. Nr 96 Tarnów-Leluchów) oraz wniosek o wartości ponad 124 mln zł (netto) na poprawę stanu infrastruktury kolejowej na linii kolejowej nr 139 w wybranych lokalizacjach (odcinek Węgierska Górka - Zwardoń).
Plan działalności PLK na 2025 r.
Jednym z głównych punktów posiedzenia Rady Nadzorczej była analiza przedłożonego przez Zarząd planu działalności PLK na 2025 r.
Uwzględnia on przychody z udostępniania infrastruktury przewoźnikom kolejowym oraz w ramach rządowego Programu utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej, a także dotacji celowych.
Plan zakłada kontynuację prowadzonych inwestycji i modernizacji linii kolejowych, przede wszystkim w oparciu o realizację Krajowego Programu Kolejowego (KPK), który jest obecnie przedmiotem rewizji w Ministerstwie Infrastruktury. Obejmuje on inwestycje na liniach kolejowych, które dofinansowane są przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Program budowy i modernizacji przystanków kolejowych na lata 2021-2025.
Plan odnosi się do wielu obszarów działalności PLK, w tym do kosztów pracowniczych zakładając wzrost wydatków na wynagrodzenia (w tym podwyżkę dla pracowników).
Dlatego w tym punkcie wywołałem dyskusję, pytając - jaką kwotę Zarząd zaplanował na podwyżkę wynagrodzeń dla pracowników PLK i od kiedy byłyby ona możliwa? Niestety nie otrzymałem precyzyjnej odpowiedzi.
Po dyskusji Rada przyjęła uchwałę (nie jednogłośnie), wyrażając w ten sposób pozytywną opinię do Planu, którym zajmie się teraz Walne Zgromadzenie PLK, w celu jego zatwierdzenia.
Opóźnienia pociągów
Kluczowym dla pasażera korzystającego z usług przewoźników kolejowych, jest cena biletu, komfort przejazdu i punktualność przyjazdu zgodnie z umową (rozkładem jazdy) do stacji docelowej. Przyczyny opóźnień pociągów pasażerskich bywają różne i najczęściej są one z winy przewoźników kolejowych i PLK (zarządca infrastruktury).
Ten obszar działalności kolei był omawiany przez Radę na podstawie analizy opóźnień pociągów w IV kwartale 2024 r. Wynika z niej, że główna przyczyna opóźnień jest z winy przewoźników kolejowych oraz czynników zewnętrznych (ok. 83% w stosunku do wszystkich opóźnień). Z ok. 15% opóźnień wynikających z winy PLK ponad 2% wynika z działalności inwestycyjnej wykonywanej przez Centrum Realizacji Inwestycji.
Wyniki te pokazują w porównaniu do analogicznego okresu 2023 r., że udział przewoźników kolejowych w opóźnieniach w IV kwartale 2024 r. jest na zbliżonym poziomie.
Opóźnienia pociągów, których przyczyną są prace inwestycyjne wynikają głównie z usterek, uszkodzeń kabli światłowodowych, wprowadzenia ograniczeń prędkości i awarii sieci trakcyjnej.
Z powodu opóźnień pociągów z winy PLK, Spółka ponosi koszty wynikające z wypłat rekompensat przewoźnikom kolejowym. Koszty opóźnień z winy zakładów linii kolejowych wynoszą ok. 83%, a z winy Centrum Realizacji Inwestycji ok. 17%.
Spółka czyni systematyczne starania usprawniające organizację robót inwestycyjnych (dyscyplinowanie wykonawców, planowanie zamknięć torowych) oraz podejmuje działania ograniczające opóźnienia wynikające z usterek (np. awarie urządzeń sterowania ruchem kolejowym na LCS). Z analizy opóźnień pociągów pasażerskich z winy PLK ich najczęstszą przyczyną są awarie urządzeń automatyki (często objęte gwarancją producenta), następną usterki w drodze kolejowej, a kolejną przyczyną to wina eksploatacji i energetyki.
Postępowanie kwalifikacyjne na członka Zarządu
Rada uzgodniła procedury związane z rozpoczęciem postępowania kwalifikacyjnego na członka Zarządu PLK ds. transformacji cyfrowej. Zgłoszenia kandydatów wraz z odpowiednimi dokumentami można składać w PLK do dnia 26.03.2025 r.
Przypomnę, że 22 stycznia 2025 r, . Walne Zgromadzenie PLK odwołało Piotra Kubickiego z funkcji członka Zarządu PLK ds. transformacji cyfrowej.
Członkowi Zarządu ds. transformacji cyfrowej podlegały w Centrali PLK biura: informatyki, automatyki i telekomunikacji oraz Pełnomocnik Zarządu ds. transformacji cyfrowej i Centrum Diagnostyki. Dotychczas nadzorował on i był odpowiedzialny za realizację projektu budowy systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych.
Zatrudnienie i płace
Rada Nadzorcza przyjęła informację Zarządu PLK, w sprawie sytuacji zatrudnieniowo-płacowej za 2024 r.
Wynika z niej, że Spółka realizowała zadania, zatrudniając średniorocznie ponad 37 060 pracowników, to jest mniej niż planowano o ok. 240 etatów (dla przypomnienia, wykonanie planu zatrudnienia za 2021 r.: 38 370 etatów, za 2022 r: 37 705 etatów, a za 2023 r.: 37 560 etatów). Spółka zatrudniała na koniec grudnia 2024 r. 36 706 pracowników w 30 jednostkach organizacyjnych.
W omawianym okresie (grudzień 2023 r. do grudnia 2024 r.) w PLK zatrudnienie zmniejszyło się o ok. 580 osób. Ze Spółki odeszło ok. 3 150 pracowników (emerytury: ok. 1 700 osób, renty: ok. 400 osób, zwolnienia poza PLK: ok. 900 osób). W tym samym czasie zostało przyjętych do Spółki ok. 2 570 osób (w tym: z zewnątrz ok. 2 100, oraz z PKP Cargo: ok. 113 osób).
W Spółce wypracowanych zostało ok. 1 425 000 godzin nadliczbowych (spadek do analogicznego okresu ub. o ok. 14%). Najwięcej godzin nadliczbowych wypracował zespół inżynierii ruchu, tj. 88% wszystkich wypracowanych godzin w PLK, następnie zespół utrzymania i diagnostyki drogi kolejowej ok. 4% i zespół utrzymania urządzeń automatyki i telekomunikacji ok. 2%.
Po podwyżkach wynagrodzeń (m.in. dwukrotny wzrost dodatków do wynagrodzenia, tj. od stycznia i lipca ur., podwyżka dla pracowników wynagradzanych z ZUZP od 01.07.2024 r., podwyżka dla pracowników wynagradzanych z Regulaminu – Uchwała Zarządu od 01.09.2024 r.) średnie miesięczne wynagrodzenie wzrosło w porównaniu do 2024 r. o 850 zł i wyniosło ok. 9 015 zł. (średnie wynagrodzenie w 2023 r. wynosiło 8 165 zł).
Inne tematy
Rada zajmowała się również m.in. następującymi sprawami: informacją z pracy Komitetu ds. Inwestycji Rady Nadzorczej, opracowaniem celów zarządczych dla członów Zarządu na 2025 r., stanem realizacji projektu budowy systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych i problemami wykonawcy tego projektu spółki Nokia (lider konsorcjum), pracami Forum Inwestycyjnego, stanem budowy tunelu średnicowego w Łodzi, gospodarką materiałową (m.in. sprzedaż złomu), kontrolami instytucji zewnętrznych w jednostkach podległych PLK, przeniesieniem własności składników infrastruktury kolejowej oraz gruntów pod liniami kolejowymi (przejęcie infrastruktury przez podział PKP S.A zamiast aportu i ZCP, analiza skutków prawnych, finansowych i podatkowych), aktualizacją Strategii Spółki obejmującą okres do 2030 r., informacją o realizacji zadań przez członka Zarządu ds. utrzymania infrastruktury (ZPC), propozycjami Zarządu zmian do Statutu Spółki oraz przeglądem uchwał przyjętych przez Zarząd PLK (od ostatniego posiedzenia Rady).