W SOK pali się

Opublikowane według Administrator · 25 Styczeń 2026

Trzy największe związki zawodowe działające w Straży Ochrony Kolei, w tym NSZZ „Solidarność”, wystosowały w drugiej połowie stycznia br. pismo do Jarosława Garstki, Komendanta Głównego Straży Ochrony Kolei zawierające opis problemów i spraw, które występują w tej jednostce.

Związkowcy w swoim wystąpieniu zamieścili postulaty, które oddają pogarszającą się sytuację w Formacji.

Poniżej zamieszczamy treść tego pisma.

W związku z rosnącymi zagrożeniami związanym z terroryzmem, falami uchodźców czy też agresywną polityką Federacji Rosyjskiej, a także potwierdzonymi aktami dywersji na liniach kolejowych w trosce o bezpieczeństwo kolejowej infrastruktury krytycznej oraz Obywateli RP apelujemy i oczekujemy realizacji następujących postulatów w zakresie funkcjonowania Straży Ochrony Kolei:

1. Wzrost zatrudnienia w Straży Ochrony Kolei do minimum 4000 funkcjonariuszy.

Infrastruktura kolejowa w Polsce to ponad 18 tys. km linii kolejowych ważnych dla gospodarki jak i bezpieczeństwa państwa. W obecnym stanie zatrudnienia Straż Ochrony Kolei zatrudnia ok. 3000 funkcjonariuszy, w tym pracowników administracji. Obecne doraźne operacje prowadzone na obszarze kolejowym z udziałem żołnierzy WOT oraz funkcjonariuszy Policji unaoczniły ogromne braki kadrowe formacji, nie mającej wielokrotnie możliwości kadrowych zapewnienia funkcjonariuszy do wspólnych działań i patroli.

2. Wzrost wynagrodzeń dla funkcjonariuszy SOK o 1200 zł do wynagrodzenia zasadniczego.

Ostatnie lata to czas w którym młodzi funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei licznie opuszczają szeregi formacji. Główną ich motywacją są warunki finansowe, dużo mniej atrakcyjne w porównaniu do innych formacji. Jeżeli formacja ma być skuteczna i profesjonalna to powinna być liczna i pozyskiwać możliwie najlepszych kandydatów. Bez aspektu finansowego jest to niemożliwe dziś do zrealizowania.

3. Podjęcie realnych działań mających na celu uregulowanie uprawnień funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei w zakresie:

Nadanie funkcjonariuszom SOK uprawnień do kierowania ruchem.

Brak uprawnień do kierowania ruchem powoduje, że w sytuacjach awaryjnych, wypadkach, uszkodzeniach infrastruktury lub innych zagrożeniach, funkcjonariusze SOK nie mogą podejmować skutecznych działań, mimo że są niejednokrotnie na miejscu zdarzenia jako pierwsi.

Skutkuje to:

chaosem komunikacyjnym,
opóźnieniami w reakcji służb,
zagrożeniem życia kierowców i pieszych,

Możliwości przeszukiwania bagażu.

Powyższe uprawnienie pozwoli na kontrole bagaży wnoszonych na obszar kolejowy, ze względu na materiały wybuchowe, pirotechniczne itp.

Brak uprawnień dla funkcjonariusz Straży Ochrony Kolei powoduje:

niepotrzebną zwłokę,
narażenie pasażerów,
paraliż ruchu kolejowego.

Dostęp do Krajowego Systemu Informacji Policji.

Brak dostępu Straży Ochrony Kolei do Krajowego Systemu Informacji Policji uniemożliwia:

skuteczną identyfikację osób,
szybkie sprawdzenie danych,
podejmowanie adekwatnych działań wobec osób podejrzanych.

W praktyce oznacza to uzależnienie działań SOK od przyjazdu Policji, nawet w prostych, oczywistych sytuacjach.

4. Zagwarantowanie funkcjonariuszom Straży Ochrony Kolei którzy utracili zdrowie innego dostosowanego do stanu zdrowia stanowiska pracy.

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei pracują w tzw. warunkach szczególnych. Warunki te są dużym obciążeniem dla zdrowia. Ponadto podlegają rygorystycznym badaniom okresowym w odstępach 3 i 6 letnich, na których niejednokrotnie otrzymują orzeczenie o utracie zdolność do dalszego wykonywania obowiązków.

Wprowadzenie obligatoryjnych stanowisk dostosowanych do stanu zdrowia pozwoliłby na utrzymanie w formacji doświadczonych pracowników, korzystania z ich doświadczenia, a jednocześnie w przypadku poprawy zdrowia powrót do wcześniejszych zadań. Ograniczyłoby to także koszty zatrudniania i szkolenia w ich miejsce nowych osób.

Postulujemy wprowadzenie obowiązkowych, systemowych rozwiązań, które zagwarantują funkcjonariuszom nieprzechodzącym badań okresowych:

przeniesienie na stanowiska administracyjne, dyspozytorskie, logistyczne, szkoleniowe lub kontrolne,
zachowanie ciągłości zatrudnienia w SOK,
możliwość powrotu do służby liniowej po poprawie stanu zdrowia,
realną ochronę przed automatycznym zwolnieniem.

Państwo nie może najpierw korzystać ze zdrowia i dyspozycyjności funkcjonariusza, a następnie – gdy utraci zdrowie – pozbywać się go jak zbędnego problemu.

5. Doinwestowanie sprzętowe formacji.

Obecny stan floty samochodowej formacji pozostawia wiele do życzenia. Wielokrotnie na jednostkach brakuje samochodów lub przebywają w serwisach. Ten stan rzeczy w połączeniu z obecnym niskim poziomem zatrudnienia paraliżuje zdolności operacyjne formacji, pomimo statystycznych realizacji zadań.

6. Podjęcie konstruktywnego dialogu ze związkami zawodowymi, zgodnie z ustawą o związkach zawodowych, a także poszanowanie przez obecne kierownictwo Komendy Głównej SOK ciągłości dokumentów i ustaleń pomiędzy stronami.

Obecne kierownictwo Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei wywodzące się ze struktur Wojska Polskiego, w stopniu rażącym narusza zasady dialogu społecznego.

Formacja zarządzana jest poprzez krótkoterminowe umowy o pracę, sprzeczne z zasadami „work balance”. Od dłuższego czasu obserwujemy zwalnianie doświadczonych pracowników, częste rotację i krótkoterminowe powierzanie obowiązków. Podważanie kompetencji kadry kierowniczej średniego szczebla na spotkaniach w Komendzie Głównej z funkcjonariuszami linowymi. Nieprzestrzeganie Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy PKP PLK SA.. w zakresie stażowych wymagań na stanowiskach. Próby zastraszania działaczy związkowych prowadzących legalną działalność i postulujących publicznie o pozytywne zmiany dla formacji i funkcjonariuszy. Naruszanie dobrego imienia organizacji związkowych poprzez publiczne podważanie ich roli, autorytetu oraz kompetencji. Te wszystkie praktyki w zarządzaniu Strażą Ochrony Kolei wpływają na jej funkcjonowanie i poziom realizacji ustawowych zadań.

Apelujemy o zaprzestanie podważania kompetencji obecnych pracowników zwrotami „SOK TO NIE JEST KUŹNIA TALENTÓW” lub z „OBECNYCH FUNKCJONARIUSZY NIE MA KOGO WYBIERAĆ NA STANOWISKA FUNKCYJNE BO NIE POTRAFIĄ NAPISAĆ NOTATKI SŁUŻBOWEJ”.

Bez realnych uprawnień i bez elementarnego bezpieczeństwa zawodowego Straż Ochrony Kolei nie będzie skuteczna. Bez stabilności, szacunku i ochrony ludzi – nie będzie silnej formacji.

Nie można wymagać poświęcenia, nie dając zabezpieczenia. Nie można mówić o bezpieczeństwie kolei, niszcząc tych, którzy jej strzegą.

W związku z powyższym wzywamy do podjęcia dialogu społecznego, informując, iż w przypadku jego braku zostaną przez nas podjęte dalsze ustawowe działania.