Druga część obrad Zespołu Trójstronnego ds. Kolejnictwa

Opublikowane według Henryk Sikora · 12 Marzec 2025

W dniu 12 marca 2025 r. w siedzibie PKP S.A. odbyła się druga część posiedzenia Zespołu Trójstronnego do spraw Kolejnictwa (zespół rozpoczął obrady 20 lutego br.). Obradom, w których uczestniczyli przedstawiciele pracodawców kolejowych i związków zawodowych przewodniczył Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury.

Krajową Sekcję Kolejarzy NSZZ „Solidarność” reprezentowali: Henryk Grymel (przewodniczący KSK, współprzewodniczący zespołu), Henryk Sikora (zastępca przewodniczącego KSK) i Marek Dębski (członek Prezydium KSK).

Porządek kontynuacji obrad Zespołu Trójstronnego obejmował omówienie zagadnień związanych z:

przejęciem przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. spółki PKP Telkol (100% udziałów w tej spółce posiada PKP S.A.),
równoważeniem konkurencyjności w transporcie,
taborem dla spółek kolejowych,
sytuacją w spółce Polregio.

W pierwszym punkcie posiedzenia Alan Beroud, prezes PKP S.A. omówił aktualny stan przygotowania do przejęcia PKP Telkol przez PLK. Stwierdził, że aktualnie prowadzona jest wycena i due diligence (proces sprawdzania spółki). Transakcja ma być zamknięta do 5 miesięcy. Przewodniczący Sikora pytał czy jest ostateczna decyzja o sposobie przejęcia spółki PKP Telkol, tj. poprzez zakup przez PLK 100% udziałów, które są w posiadaniu PKP S.A. Prezes potwierdził, że nie ma mowy o przejęciu zorganizowanej części przedsiębiorstwa tylko realizowana jest procedura zakupu.

Najbardziej obszerną sprawą dyskutowaną przez zespół było równoważenie konkurencyjności w transporcie, a precyzyjnie określając pomiędzy transportem samochodowym i kolejowym. Padło wiele przykładów mówiących o tym, że za transport samochodowy jest faworyzowany. Ewidentnym przykładem jest to, że przewoźnik samochodowy nie ponosi kosztów dostępu do drogi, a przewoźnik kolejowy płaci za dostęp do infrastruktury. Jakby tego było mało to 30% kosztów za przejazd pociągu to cena energii elektrycznej (coroczny wzrost).

Przewodniczący Grymel zabierając głos w tym punkcie obrad mówił o problemach przewoźników kolejowych, które dotykają wszystkich co widać m.in. po „topniejącym” zapotrzebowaniu na przewozy towarów koleją, a to przekłada się na wyniki finansowe, czego przykładem jest PKP Cargo. Kiedyś ta spółka przewoziła tyle ile obecnie wszyscy przewoźnicy towarowi – cały rynek przewozów koleją.

Minister Malepszak mówił m.in. o konieczności dalszego podnoszenia efektywności działalności spółek kolejowych oraz planowanych rozwiązaniach legislacyjnych, które w pierwszej kolejności mają dotyczyć wprowadzenia opłat dla przewoźników drogowych na wszystkich drogach krajowych (ok. 18 tys. km).

Kolejny punkt obrad poprzedzony był prezentacją omówioną przez Janusza Malinowskiego, prezesa PKP Intercity. Wynika z niej bardzo duże zaangażowanie środków finansowych z różnych źródeł (w tym środki własne z części planowanego w br. zysku w wys. ok. 500 mln zł) na inwestycje taborowe (głównie zakup lokomotyw wielosystemowych i wagonów). Wszystko to ma na celu poprawiać efektywność spółki i zwiększyć przewozy pasażerów (ok. 88 mln pasażerów w 2025 r.) oraz przygotować PKP Intercity na konkurencję z przewoźnikami zagranicznymi, którzy mogą pojawić się w naszym kraju po otwarciu rynku kolejowych przewozów pasażerskich w 2030 r.

Na drugim biegunie inwestycyjnym jest największy polski przewoźnik Polregio. Prezes tej spółki Krzysztof Pietrzykowski w przygotowanej przez siebie prezentacji uwypuklił bardzo złożone i pogłębiające się problemy, w tym ten największy – brak taboru. Ok. 42% obecnie eksploatowanego przez Polregio taboru z powodów „śmierci” technicznej do 2030 r. będzie wycofana z użycia. Spółka szuka taboru używanego poza granicami Polski, który mógłby „od zaraz” uzupełnić braki. Dodatkowym problemem jest „wypychanie” Polregio z terenu niektórych województw gdzie działają koleje samorządowe co może doprowadzić w najbliższej przyszłości do ograniczenia działalności przewozowej przez tę spółkę do 6 województw. W takiej sytuacji deklarowano, że przewoźnicy samorządowi przejęliby pracowników z Polregio.

Przewodniczący Dębski zabierając głos w dyskusji przypomniał z czego biorą się obecne problemy Polregio. To przede wszystkim brak gospodarza (chory układ własnościowy, gdzie współudziałowcem jest 16 samorządów wojewódzkich, również tych, którzy mają „swoje” spółki, o których interes dbają), brak środków na inwestycje w tabor (obiecane środki z KPO dedykowane zakupowi taboru przejęły spółki samorządowe), przejmowanie najbardziej dochodowych tras przez spółki marszałków. Przypomniał również, że w ubiegłym roku spółka przewiozła ponad 100 mln pasażerów bez pomocy kogokolwiek taborem, który ma średnio 34 lata – ludzi do pracy i szkół (to nie są przewozy biznesowe) docierając do miejscowości, gdzie nikt nie wjeżdża, a Polregio poprzez to zapobiega wykluczeniu komunikacyjnemu. Zadał pytanie jak Polregio upadnie, to kto i czym przewiezie tych pasażerów?

Minister Malepszak wyraził potrzebę przejęcia przez Ministerstwo Infrastruktury nadzoru właścicielskiego nad Polregio. Dostrzega także problemy, które zostały omówione. Zaznaczył, że podejmowane są działania umożliwiające dofinansowanie do zakupu nowego taboru dla Polregio ze Społecznego Funduszu Klimatycznego i Funduszu Modernizacji (tabor byłby dostępny dopiero od 2032 r.).

W podsumowaniu strona związkowa przypomniała, że celem zespołu jest przede wszystkim wypracowanie wspólnych ustaleń do dalszych działań przez stronę rządową, a nie tylko przyjęcie informacji.

Przewodniczący Sikora zaproponował żeby następne spotkanie zespołu odbyło się w czerwcu, gdyż w trakcie dwudniowych obrad padło kilka deklaracji terminowych, jak chociażby opracowanie i upublicznienie programu restrukturyzacji PKP Cargo, który ma być gotowy w maju. Byłaby możliwość poznania postępu prac w sprawach, o których dyskutował zespół.

Minister Malepszak przyznał, że jako strony uczestniczące w zespole powinniśmy się spotkać za kilka miesięcy, a najlepiej we wrześniu.

Końcowym dokumentem z dwóch części posiedzenia zespołu będzie protokół sporządzony przez ministerstwo. Ważnym jest aby strona rządowa znalazła rozwiązania dla dobra spółek kolejowych, ograniczające ryzyka w ich działalności i tworzące warunki do rozwoju oraz stabilnej pracy dla ich pracowników.