„Tor należy czuć, słyszeć i widzieć”
Opublikowane według Andrzej Van-Selow · 26 Styczeń 2026
W dniu 21 stycznia 2026 r. w Warszawie odbyły się warsztaty branżowe z zakresu diagnostyki i utrzymania drogi kolejowej. Zajęcia zostały zorganizowane z udziałem osób wytypowanych przez Sekcję Zawodową Infrastruktury Kolejowej NSZZ „Solidarność”. Warsztaty poprowadził dr Leszek Lewiński, dyrektor projektu ds. edukacji w Polskich Liniach Kolejowych S.A. (PLK).Wydarzenie rozpoczęło się prezentacją materiałów pt. „Zestawienie dobrych praktyk oraz uwagi i spostrzeżenia z zakresu nowoczesnego utrzymania i eksploatacji linii kolejowych w PLK”.
Jak podkreślił dr Leszek Lewiński, opracowany materiał stanowi spisany dorobek jego 40-letniej pracy zawodowej. Zawiera on zbiór 17 kluczowych zagadnień, które określają: co robimy, jak robimy, a jak powinno być – w oparciu o wiedzę stosowaną.
Omawianym dokument wzbogacony jest doświadczeniami zdobytymi w kontaktach z kolejarzami z Włoch, Niemiec, Czech, Austrii, Holandii i Belgii, których praktyki różnią się od doświadczeń polskich pracowników kolei.
Pierwszym tematem warsztatów była ochrona kolejowej budowli ziemnej. Dyrektor przypomniał, że budowla ziemna stanowi fundament torowiska i jest elementem infrastruktury kolejowej szczególnie wrażliwym. Przez wiele lat ruch pociągów nie powodował jej uszkodzeń, jednak w drugiej połowie XX wieku prace utrzymaniowe i modernizacyjne, w tym użycie ciężkiego sprzętu oraz instalowanie kabli, doprowadziły do jej degradacji. Obecnie wykonywanie wykopów lub wbudowywanie instalacji kablowych w obrębie budowli ziemnej grozi osuwiskami i poważnymi uszkodzeniami podtorza. Dlatego wszelkie prace w jej obrębie powinny być kontrolowane, a instalacje kablowe prowadzone poza budowlą lub w sposób minimalnie ingerujący w konstrukcję.
W dalszej części wykładu przedstawiono zagadnienia związane z pracą podbijarki automatycznej, wymagającej ścisłego przestrzegania procedur pomiarowych i przygotowawczych. Wykładowca podkreślił, że systemy korekcyjne wspomagają jedynie operatora w pracy, ale nie zastępują starannie przeprowadzonego pomiaru i wyznaczenia parametrów geometrycznych toru. Kontrolne pomiary po pracy podbijarki pozostają kluczowym elementem odbioru robót, a ich wykonanie należy do nadzoru, co zapewnia rzetelność dokumentacji i zgodność z projektem. Zasady te obowiązują również podczas pracy w głowicach rozjazdowych, gdzie precyzja i dokładność pomiarowa mają szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa i trwałości toru.
To jedynie fragment obszarów tematycznych poruszanych podczas warsztatów, opartych na tzw. „dobrych praktykach”.
W dalszej części wykładu korzystając z przykładów i anegdot, doświadczony prelegent wciągnął uczestników w dyskusję, która doprowadziła do omówienia nowych metod dozorowania i kontroli stanu drogi kolejowej. Przedstawił rozwiązania stosowane w Europie, gdzie tradycyjne obchody zastąpiono objazdami. Podkreślił, że tor należy: „czuć, słyszeć i widzieć”, jednocześnie stawiając pytanie co tradycyjne obchody mają sprawdzić?
Tak postawione pytanie wywołało dyskusję w obszarze projektowanych przez PLK zmian drogowych instrukcji służbowych, które zmieniają częstotliwość oględzin rozjazdów i sposób diagnozowania torów. Odnosząc się do wątpliwości przedstawionych przez uczestników spotkania dr Leszek Lewiński podkreślił, że każda zmiana musi mieć charakter „ewolucyjny, a nie rewolucyjny”.
Poinformował zebranych o przeprowadzonym przez PLK szkoleniu instruktorów drogowych w zakresie czynności dozorowania, takich jak objazdy czy obchody. W kolejnym etapie przeszkoleni instruktorzy będą odpowiedzialni za wyłonienie pracowników, którzy sprostają nowym wymaganiom. Zaznaczył, że w prowadzenie takich głębokich zmian wymaga czasu i sprawdzenia w „boju” (w praktyce).
Odniósł się również do pilotażu przeprowadzonego przez Instytut Kolejnictwa, którego celem było porównanie obowiązujących zasad dozorowania z rezultatami nowych metod i częstotliwości dozoru. Zwrócił uwagę na pewne niedoskonałości, które nadal należy monitorować.
Na zakończenie dr Leszek Lewiński podkreślił, że kierunek wprowadzanych zmian jest nieuchronny, wymaga praktycznego sprawdzenia w czasie, a pośpiech rzadko bywa dobrym doradcą.